Erfgoedserie: De bal waarmee een sport begon: William Webb Ellis & de eerste try

#Rugby

Oliver Wigglesworth 08 June 2026 3 min. lezen

Heritage Series: De bal waarmee een sport begon: William Webb Ellis & de eerste try

Elke geweldige sport heeft een ontstaansverhaal, en dat van rugby is een van de beste. Het begint met een tiener, een modderig schoolveld en één moment van glorieuze regelovertreding. Het verhaal van William Webb Ellis en de eerste ren met de bal wordt al twee eeuwen verteld, en in het hart ervan ligt een Gilbert-bal. Als oudste naam in de sport maken we al vanaf het allereerste begin deel uit van dit verhaal. Zo gaf een “schitterende minachting voor de regels” de wereld de sport waar we van houden.

1. De jongen die de bal oppakte

In 1823 zou een leerling genaamd William Webb Ellis op de speelvelden van Rugby School in Warwickshire iets hebben gedaan wat niemand eerder had gedaan. Tijdens een potje schoolvoetbal, waarbij de bal alleen mocht worden getrapt en nooit gedragen, pakte Webb Ellis de bal op, klemde hem in zijn armen en stormde richting de doellijn van de tegenstander. Zijn teamgenoten, zo gaat het verhaal, volgden eenvoudigweg zijn voorbeeld. Een plaquette bij Rugby School markeert nog altijd de plek en eert zijn “schitterende minachting voor de voetbalregels zoals die in zijn tijd werden gespeeld”. Uit die ene daad ontstond het kenmerkende element van rugby.

Maar wie was de jongen achter de legende precies? Webb Ellis werd in 1806 geboren in Salford. Hij was de zoon van een soldaat die in de Spaanse Onafhankelijkheidsoorlog was gesneuveld. Zijn moeder verhuisde het gezin naar het zuiden, naar de plaats Rugby, zodat haar zoons onderwijs konden volgen aan Rugby School, waar William in 1816 aankwam. Tijdens zijn schooltijd stond hij bekend als een enthousiaste sportman. Na zijn vertrek ging hij naar Brasenose College in Oxford, waarna hij werd gewijd en de rest van zijn leven als geestelijke doorbracht. Hij had nooit kunnen weten dat zijn naam, lang na zijn dood, voor altijd in de geschiedenis van rugby zou worden vereeuwigd.

[carousel]

2. Waar Gilbert in beeld komt

Dit is het deel waar we bijzonder trots op zijn. In 1823 leverde een plaatselijke laarzenmaker, William Gilbert, vanuit zijn winkel aan de High Street al ballen aan Rugby School, letterlijk om de hoek. Toen Webb Ellis naar verluidt de bal oppakte en ermee wegrende, vertelt de legende dat het een Gilbert-bal was die hij in zijn armen had. Die vroege ballen werden met de hand genaaid uit vier leren panelen en opgeblazen met een varkensblaas. Precies daarom hadden ze die volle, ronde vorm: de voorloper van de ovale bal die we vandaag kennen. Onze 1823 Leisure Range ontleent zijn naam aan dat oprichtingsjaar. Het volledige merkverhaal lees je op onze pagina Over ons.

3. Van een schoolveld naar de Webb Ellis Cup

De jongen met de bal is nooit vergeten. Sinds 1987 draagt de trofee die de winnaars van elk Rugby World Cup-toernooi omhooghouden zijn naam: de Webb Ellis Cup. Twee eeuwen na die modderige middag is Gilbert nog altijd de officiële bal van het toernooi, net zoals wij vanaf het allereerste begin de bal bij uitstek waren. Van de ren van één schooljongen tot een wereldwijd spektakel dat door miljoenen mensen wordt bekeken: weinig sporten kunnen aan die reis tippen, en wij maakten er bij elke stap deel van uit. Bekijk de rugbyballencollectie van de Rugby World Cup en bezit een stukje van die nalatenschap.

Draag een stukje van het verhaal

Erfgoed is niet alleen iets om over te lezen, maar ook iets wat je kunt vasthouden. Of je nu op zoek bent naar een klassieke leren bal, een moderne wedstrijdbal of gewoon de bal waarmee de kinderen op zondagochtend gaan rennen: elke Gilbert-bal draagt 200 jaar geschiedenis in zijn stiksel. Bekijk het volledige assortiment rugbyballen en begin aan je eigen hoofdstuk.

Blijf ontdekken

Vond je deze reis terug naar 1823 mooi? Dit is slechts één hoofdstuk uit onze Heritage Series op de Gilbert News Hub. Ga verder met Hoe eliterugbycompetities Gilbert-rugbyballen voor wedstrijden gebruiken en bekijk daarna meer van onze verhalen over geschiedenis over de momenten die de sport hebben gevormd.

Ontdek meer